Küresel borsalarda satışlar büyüdü: Endonezya altı yılın dibinde

Küresel borsalar 19 Ekim Pazartesi sabahına ortak bir yönde başlamadı. ABD’de teknoloji hisselerinin sert kayıpları Asya’ya taşınırken petrol fiyatlarındaki gerileme ve tahvil faizlerindeki düşüş, ABD vadeli endekslerini destekledi.

Wall Street'te teknoloji hisseleri haftayı sert kayıpla kapattı

Küresel piyasalarda yeni haftanın en önemli gündem maddelerinden biri, yapay zekâ yatırımlarının giderek büyüyen finansman ihtiyacı oldu. Büyük teknoloji şirketlerinin veri merkezlerine ve yapay zekâ altyapısına ayırdığı kaynakların ne ölçüde gelir yaratacağına ilişkin endişeler, teknoloji hisselerindeki satışları hızlandırdı.

ABD'de 16 Ekim Cuma günü Nasdaq Bileşik Endeksi yüzde 2,15 düşüşle 26 bin 140,03 puandan kapandı. S&P 500 yüzde 1,09 gerileyerek 7 bin 659,44 puana, Dow Jones Sanayi Endeksi ise yüzde 0,34 kayıpla 52 bin 2,41 puana indi.

Haftalık bazda Nasdaq yüzde 4,5, S&P 500 yüzde 1,9 değer kaybetti. Buna karşılık Dow Jones Sanayi Endeksi haftayı yüzde 0,7 yükselişle tamamladı.

Satışların merkezinde yarı iletken ve teknoloji şirketleri yer aldı. Micron Technology hisseleri cuma günü yüzde 5,6, Intel hisseleri ise yüzde 5,8 geriledi.

Yatırımcılar artık yalnızca yapay zekâ sektörünün ne kadar hızlı büyüdüğünü değil, bu büyümenin hangi maliyetle finanse edildiğini ve yatırımların ne zaman kâra dönüşeceğini de sorguluyor.

Asya'da teknoloji hisseleri yeniden geriledi

Wall Street'teki satışların etkisi pazartesi sabahı Asya piyasalarında hissedildi. Japonya'nın Nikkei 225 endeksi ilk işlemlerde yüzde 2'yi aşan kayıp yaşadı. Endeks daha sonra düşüşünün bir bölümünü telafi ederek yüzde 1,2 civarında ekside seyretti.

Güney Kore'de KOSPI endeksi de güne satışlarla başladı. Önceki hafta yüzde 14'ü aşan kayıpların ardından erken işlemlerde yeniden gerileyen endeks, düşüşünü sınırlayarak yüzde 0,4 civarında kayıp verdi. Tayvan borsasında ise satışlar yüzde 1,4'e ulaştı.

Japonya dışındaki Asya-Pasifik hisselerini izleyen MSCI endeksi yaklaşık yüzde 0,3 geriledi.

Bölgedeki satışlarda yapay zekâ yatırımlarının finansmanına yönelik kaygıların yanı sıra teknoloji şirketlerinin gelecekteki çip talebine ilişkin belirsizlikler etkili oldu.

Özellikle Güney Kore ve Tayvan gibi yarı iletken üreticilerinin borsalarda yüksek ağırlığa sahip olduğu ülkeler, küresel teknoloji şirketlerinin yatırım planlarındaki değişikliklere karşı daha hassas bir görünüm sergiliyor.

Endonezya borsası altı yılın en düşük seviyesine geriledi

Asya'daki en ağır satış baskısı Endonezya'da yaşandı. Jakarta Bileşik Endeksi, 16 Ekim Cuma günü yüzde 11,6 değer kaybettikten sonra pazartesi gününün ilk işlemlerinde yüzde 5'in üzerinde daha geriledi. Böylece endeks yaklaşık altı yılın en düşük seviyesine indi.

Satışları tetikleyen gelişme, uluslararası endeks sağlayıcısı MSCI'nın Endonezya piyasasının sınıflandırılmasına ilişkin başlattığı değerlendirme oldu.

MSCI, 15 Ekim'de yaptığı açıklamada Endonezya'nın gelişmekte olan piyasa statüsünden çıkarılarak bağımsız piyasa kategorisine alınmasını değerlendirmeye başladığını duyurdu.

Kuruluş, hisselerin sahiplik yapılarındaki şeffaflık eksikliğine, koordineli işlem davranışlarına ilişkin şüphelere ve piyasa düzenlemelerinin uygulanmasındaki yetersizliklere dikkat çekti.

Henüz kesinleşmiş bir statü değişikliği bulunmuyor. MSCI, piyasa katılımcılarının görüşlerini 30 Nisan 2027'ye kadar alacak ve nihai kararını en geç 30 Haziran 2027'de açıklayacak.

Buna karşın olası değişikliğin Endonezya hisselerinin uluslararası endekslerden çıkarılmasına yol açabilecek olması, yabancı sermaye çıkışı endişelerini büyüttü.

Endonezya Borsası da satışları sınırlamak amacıyla hisselerde aşağı yönlü otomatik emir reddi sınırını yüzde 15'ten yüzde 7'ye indirdi. 19 Ekim'de yürürlüğe giren önlemin 31 Aralık 2026'ya kadar uygulanması ve piyasa koşullarına göre yeniden değerlendirilmesi öngörülüyor.

Söz konusu sınır, borsa endeksinin toplam günlük düşüşüne değil, ilgili hisselerin günlük fiyat hareketine uygulanıyor.

Çin'de büyüme beklentileri aştı ancak iç talepte zayıflık sürüyor

Asya piyasalarında satış baskısının bir bölümünü sınırlayan gelişme Çin'den geldi. Çin Ulusal İstatistik Bürosunun 19 Ekim'de açıkladığı verilere göre ekonomi, yılın üçüncü çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 4,5 büyüdü. Piyasa beklentisi yüzde 4,4 seviyesindeydi.

İkinci çeyrekte yüzde 4,3 olan büyümenin yeniden hızlanması, ihracat ve sanayi üretiminin ekonomiyi desteklemeye devam ettiğini gösterdi.

Eylül ayında sanayi üretimi yıllık yüzde 5,5 artarken perakende satışlardaki yükseliş yüzde 1,1 ile sınırlı kaldı.

Yılın ilk dokuz ayında sabit sermaye yatırımlarının yüzde 7,2 gerilemesi ise ekonomideki sorunların devam ettiğine işaret etti.

Verilerin ardından Çin'in büyük şirketlerini izleyen CSI 300 endeksi, erken kayıplarının bir bölümünü geri almasına rağmen yaklaşık yüzde 0,2 ekside kaldı.

Çin ekonomisinin beklentilerden güçlü büyümesi bölgesel piyasalara destek verse de zayıf iç tüketim ve gayrimenkul sektöründeki sorunlar yatırımcıların temkinli yaklaşımını değiştirmedi.

ABD vadelileri yükselirken Avrupa'da Fransa baskısı

Asya borsalarındaki satışların tersine ABD vadeli endekslerinde yükseliş görüldü. S&P 500 vadeli işlemleri yaklaşık yüzde 0,7, Nasdaq vadeli işlemleri ise yüzde 1 yükseldi.

Petrol fiyatlarındaki gerileme ve ABD tahvil getirilerinin düşmesi, teknoloji hisseleri üzerindeki finansman maliyeti baskısının bir bölümünü hafifletti.

ABD'nin 10 yıllık tahvil getirisi yaklaşık 3 baz puan gerileyerek yüzde 5,06 seviyesine indi.

Avrupa tarafında ise görünüm daha zayıf.

Fransa'da hafta sonu düzenlenen kitlesel protestoların ardından yaşanan şiddet olayları ve siyasi belirsizlikler, Avrupa piyasalarında risk iştahını sınırladı.

Euro Stoxx 50 vadeli endeksi yüzde 0,4, Almanya'nın DAX vadeli endeksi yüzde 0,3 gerilerken İngiltere'nin FTSE 100 vadeli endeksi yatay seyretti.

Euro da siyasi belirsizliklerin etkisiyle dolar karşısında değer kaybetti.

Böylece yeni haftanın ilk işlemlerinde ABD vadeli endeksleri pozitif seyrederken Asya ve Avrupa piyasalarında daha temkinli bir görünüm öne çıktı.

Petrol geriledi, gözler teknoloji bilançolarına çevrildi

Küresel piyasalar açısından haftanın diğer önemli gelişmesi petrol fiyatlarındaki düşüş oldu. ABD Başkanı Donald Trump'ın Rusya'ya yönelik bazı yaptırımları geçici olarak gevşetme seçeneğini gündeme getirmesinin ardından Brent petrolün varil fiyatı yüzde 1,6 düşerek 108,06 dolara geriledi.

Ancak Washington yönetiminin bu konuda nihai kararını henüz netleştirmemiş olması ve Orta Doğu'da süren arz riskleri, petrol piyasasındaki belirsizliği koruyor.

Yüksek petrol fiyatları enflasyon beklentilerini ve merkez bankalarının faiz kararlarını doğrudan etkilediği için enerji piyasasındaki hareketler hisse senetleri açısından da önem taşıyor.

Öte yandan yeni haftada Meta Platforms ve Tesla başta olmak üzere büyük teknoloji şirketlerinin açıklayacağı finansal sonuçlar izlenecek.

Özellikle yapay zekâ altyapısına ayrılan yatırım bütçeleri, gelir beklentileri ve finansman maliyetlerine ilişkin değerlendirmeler piyasaların yönünü etkileyebilecek.

Son dönemde teknoloji hisselerinde yaşanan sert satışların ardından bu bilançolar, yatırımcıların yapay zekâ yatırımlarına yönelik güveninin yeniden güçlenip güçlenmeyeceği açısından önemli olacak.