Yıllardır zehirli atık olarak tutuluyordu: İçinden servet çıkabilir

Kanada'da yıllardır ciddi bir çevre sorunu oluşturan yüz binlerce tonluk arsenik atığının değerlendirilmesine yönelik dikkat çekici bir çalışma gerçekleştirildi. Araştırmacılar, Yellowknife kentindeki Giant Mine'dan alınan arsenik tozunu laboratuvar ortamında yüzde 99'un üzerinde saflığa sahip metalik arseniğe dönüştürmeyi başardı. Uygulanan yöntem, atık içerisindeki altının geri kazanılmasına da imkan sağlıyor.

261 bin ton arsenik tozu bulunuyor

Kanada'nın Northwest Territories bölgesindeki Yellowknife yakınlarında bulunan Giant Mine, geçmişte gerçekleştirilen madencilik faaliyetlerinden kalan büyük miktardaki arsenik atığı nedeniyle uzun yıllardır çevresel risk oluşturuyor.

Maden sahasında yaklaşık 261 bin ton arsenik tozunun bulunduğu belirtiliyor. Atıkların çevreye yayılmasının engellenmesi amacıyla arsenik tozunun bulunduğu yer altı bölümleri dondurularak kontrol altında tutuluyor.

Kanada hükümeti tarafından onaylanan ve 100 yıllık bir dönem için planlanan mevcut yöntemin maliyetinin yaklaşık 4,4 milyar Kanada dolarına ulaşacağı tahmin ediliyor.

İki aşamalı yöntem geliştirildi

Araştırmacılar ise arsenik atığının yalnızca depolanması yerine yeniden kullanılabilecek bir ham maddeye dönüştürülmesinin mümkün olup olmadığını araştırdı.

Çalışmada iki aşamalı kimyasal bir süreç uygulandı. Arsenik tozu ilk aşamada su veya kostik çözelti içerisinde çözündürüldü. Daha sonra tiyüre dioksit kullanılarak gerçekleştirilen indirgeme işlemiyle metalik arsenik elde edildi.

Laboratuvar deneyleri sonucunda ortaya çıkan arseniğin saflık oranının yüzde 99'un üzerine çıktığı bildirildi.

Ancak araştırmacılar, elde edilen malzemenin kristal yapısının ticari standartlardaki arsenikle aynı seviyede olmadığına dikkat çekti. Bu nedenle yöntemin özellikle yarı iletken ve gelişmiş elektronik ürünlerde kullanılabilmesi için çalışmaların sürdürülmesi gerekiyor.

Altın da geri kazanılabiliyor

Araştırmanın dikkat çeken bir diğer sonucu ise maden atığındaki altının geri kazanılabilmesi oldu.

Uygulanan kimyasal süreç sırasında altının çözünmemesi, değerli metalin arsenikten ayrılarak geri kazanılmasına imkan sağlıyor. Böylece yıllardır çevresel tehdit olarak görülen maden atıklarından hem arsenik hem de altın elde edilmesi gündeme geldi.

Elektronik sektöründe kullanılabilir

Metalik arsenik, elektronik ve yarı iletken sektöründe kullanılan önemli ham maddeler arasında bulunuyor. Araştırmacılar bu nedenle Giant Mine'daki atıkların gelecekte elektronik endüstrisi için bir ham madde kaynağına dönüştürülebileceğini değerlendiriyor.

Bununla birlikte çalışmanın henüz laboratuvar ölçeğinde olduğu vurgulanıyor. Yöntemin 261 bin tonluk arsenik stoğuna uygulanabilmesi için işlemin endüstriyel ölçekte ekonomik ve teknik olarak uygulanabilir olduğunun gösterilmesi gerekiyor.

Sırada yarı iletken testi var

UBC mühendisi Tamara Etmannski'nin de aralarında bulunduğu araştırma ekibinin çalışması 11 Ağustos 2026'da Environmental Science & Technology Letters'ta yayımlandı.

Ekibin bundan sonraki aşamada elde edilen arseniğin işlevsel yarı iletkenlerin üretiminde kullanılıp kullanılamayacağını test etmesi planlanıyor.

Bu aşamanın ardından yöntemin Giant Mine'daki yüz binlerce tonluk arsenik atığını işleyecek ölçekte büyütülmesinin mümkün olup olmadığı araştırılacak.

Küresel para piyasası fonlarından 116 milyar dolar çıktıFinans