Kadın girişimciler için 5 uygulamalı paket önerisi

Ferit PARLAK/ANKARA
ferit.parlak@dunya.com

Kadınların ekonomik, sos­yal ve kültürel hayatın her alanına güçlü ve eşit katı­lımını sürdürülebilir kalkınmanın temel şartlarından biri olarak gö­ren Ankara Sanayi Odası (ASO), kadın girişimciliğinin güçlendiril­mesine yönelik kapsamlı bir araş­tırma hazırladı. “Kadın Girişim­ciliğinde Dönüşüm Açığı: Ankara Örneği” adlı raporda, kadın giri­şimcilerin bilgi ve deneyimleri ile işletmelerini geliştirirken karşı­laştıkları güçlükler sahadan elde edilen verilerle değerlendirildi.

Araştırmaya katılan kadınların yüzde 93’ünün en az lisans düze­yinde, yüzde 42’sinin ise lisansüs­tü eğitim aldığı, yüzde 70’inin ise kendi işletmesinin kurucusu oldu­ğu belirlendi. Buna karşılık ince­lenen işletmelerin yarısı 10 veya daha az çalışanla faaliyet gösterir­ken ihracat yapanların oranı yüzde 29’da kaldı. Rapora göre, politika tasarımında kaçınılması gereken 5 temel tuzak bulunuyor. Yapısal müdahale gerekiyorken eğitime, ödüle, toplantılara odaklanmak; Girişimciliği güzellik, elişi gibi mesleklerle anmak; bütün grupla­ra aynı programı uygulamak, des­teğin gerçek ihtiyaca ulaşmasını engellemek; İşletmeyi yönettiği hâlde imza yetkisine sahip olma­yan veya ortak olmadığı hâlde ka­rar ve temsil sorumluluğu taşıyan kadınların sayısında artış ve hede­fi, süresi ve başarı göstergesi belir­lenmeden uygulanan destekler tu­zaklar arasında yer alıyor.

Rapora göre, iyi politikayı ta­nımlamak kadar, etkisiz politika tasarımlarını önceden belirlemek de önemli rol oynuyor ve kadın gi­rişimciliği alanındaki birçok poli­tika aracı, program, uygulama iyi niyetle hazırlanmasına rağmen sorunu yanlış tanımladığı, kadın­ları tek bir kategori olarak ele al­dığı veya sonuçları ölçmediği için sınırlı kalıyor. Raporun nicel ve ni­tel bulguları, politika tasarımında kaçınılması gereken temel tuzak­lara da yer veriyor. Farkındalık ya­ratmayı amaçlayan programların aynı zamanda bir yanılsama yarat­ması ilk tuzak olarak nitelendiri­liyor. Kadınların görünürlüğünü artıran ve kadın girişimcilik ko­nusunda farkındalık yaratan prog­ramlar, kadınların yönetici ve iş­letme sahibi olmalarının önünde­ki finansman ve yetki sorunlarını gideremiyor

Destekler gerçek ihtiyaca ulaşmıyor

İkinci tuzak ise tek tip politika yaklaşımı. “Kadın girişimci” tek bir kategori olarak kabul edildi­ğinde bağımsız kuruculara, ortak kuruculara ve mevcut işletmele­re sonradan katılan kadınlara aynı destekler sunulmaması diğer bir tuzak olarak öne çıkarılıyor. Veri­ler “kadın girişimcilik” statüsü­nün kâğıt üzerinde tanınmasını diğer bir tuzak olarak tanımlıyor. Kadın girişimci statüsünü yalnız­ca ticaret sicili, ortaklık payı veya imza sirküleri üzerinden belirle­mek, kadının resmî konumu ile fiilî karar gücü arasındaki farkı gözden kaçırmak olduğu vurgulanıyor.

Kadın girişimcilerin yeniliğe açık, ama

Raporda, kadınların eğitim bi­rikiminin ve yenilikçi yönelimle­rinin büyümeye, istihdama ve ih­racata daha güçlü yansıması için eğitim ve mentorluk çalışmaları­nın finansman, teknik iş birliği, üretim ve pazara erişim imkânla­rıyla tamamlanması gerektiği be­lirtildi. Bu birikim ve yetenek seti ile ekonomik sonuçlar arasında­ki mesafe, “dönüşüm açığı” kav­ramıyla ele alındı. Raporda, belir­lenen ihtiyaçlara karşılık verecek beş uygulama paketi önerildi. Ba­kım ve Zaman Maliyeti Paketi kap­samında OSB ve teknoparklarda çocuk bakım hizmetleri sunulma­sı, etkinliklerin gündüz ve uzaktan katılıma açık biçimde düzenlen­mesi ele alındı. Yetki Devri ve Aile Anayasası Paketi ile aile üyeleri­nin görevlerini, karar yetkilerini ve devir süreçlerini yazılı kuralla­ra bağlayan danışmanlık ve huku­ki destekler önerildi. Finansma­na Erişim ve Ölçeklenme Paketi; kredi garantisi imkânlarını, yatı­rımcılarla eşleştirmeleri, yatırıma hazırlık desteğini ve ihracat sipa­rişlerini karşılayacak işletme ser­mayesine erişimi kapsıyor. Köp­rü Kurucu Ağ ve Kamuya Erişim Paketi, kadın girişimcilerin yakın çevrelerinin ötesine geçerek yeni pazarlara açılmayı, üniversitelerle iş birliklerini ve kamu imkânların­dan yararlanmayı kolaylaştırmayı amaçlıyor. ASO Kurumsal Temsil ve Görünürlük Göstergeleri Pake­ti ise kadınların ASO komite, ku­rul ve heyetlerindeki temsilinin iz­lenmesini ve teknik başarılarının görünürlüğünün güçlendirilmesi­ni hedefliyor. ASO’nun raporun­da, desteklerin gerçek yönetim so­rumluluğu taşıyan kadınlara ulaş­ması için “Fiilî Yönetim Kriteri” de önerildi.

Sonuçlar yılda bir paylaşılacak

Raporun bulgularını uygulamaya taşımak için Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, KOSGEB, üniversiteler ve ASO’nun koordinatörlüğünde faaliyet gösteren TOBB Ankara Kadın Girişimciler Kurulu başta olmak üzere tüm paydaşlarla birlikte çalışacaklarını ifade eden Başkan Ardıç, önümüzdeki döneme ilişkin üç somut adımı da açıkladı. Fiilî Yönetim Kriteri’ni ASO’nun destek ve teşvik programlarına kademeli olarak dahil edeceklerini, politika önerilerini ASO Teknopark ve ilgili müdürlüklerle bir uygulama takvimine bağlayacaklarını belirten Başkan Ardıç, “Kadın girişimciliği göstergelerini yıllık olarak izleyeceğiz. Bu adımlarla sağlanan ilerlemeyi üyelerimizle ve kamuoyuyla her yıl paylaşacağız” dedi.