Türbülans nedir ve uçuşlarda neden türbülans yaşanıyor?

Londra-Singapur seferini yapan bir uçakta meydana gelen şiddetli türbülansta bir kişi hayatını kaybetti, çok sayıda kişi de yaralandı.

YAYINLAMA
GÜNCELLEME

Uçağın ani irtifa kaybetmesi insanların ve nesnelerin kabinin içinde yerlerinden fırlamasına neden oldu. Uçak Tayland'ın Bangkok kentine acil iniş yaptı.

Türbülans nedir ve neden olur?

Sık uçan yolcular, uçak türbülansa girdiğinde ani sarsıntı meydana geleceğini bilir. Türbülans uçağı savurabilir ve yükseklikte ani değişikliklere neden olabilir.

Uzmanlara göre türbülansların çoğu, yukarı ve aşağı yönlü rüzgarların olduğu bulutlarda meydana gelir.

Bunlar genellikle oldukça hafif gerçekleşir, ama kümülonimbus fırtına bulutu gibi daha büyük bulutlarda havanın kaotik hareketleri orta ve hatta şiddetli türbülansa neden olabilir.

"Açık hava" türbülansı olarak adlandırılan başka bir türbülans türü daha vardır ve bu bulutsuz meydana geldiğinden görülemez. Tespit edilmesi çok zor olduğu için çok daha sorunludur.

Bu tür türbülans 12.000-18.000 metrede bulunan ve hızlı akan bir "hava nehri" olarak tarif edilebilecek jet akımının etrafında meydana gelir. Jet akımları batıdan doğuya doğru dar bir şerit halinde esen güçlü rüzgarlardır.

BBC Türkçe'nin haberine göre; jet akımındaki hava ile çevredeki hava arasında kolaylıkla saatte 160 km'ye ulaşan hız farkı olabilir.

Jet akımının etrafındaki daha yavaş ve daha hızlı hava arasındaki sürtünme türbülansa neden olur. Bu her zaman var olduğu ve hareket ettiği için kaçınması zordur.

Türbülans tehlikeli mi?

Cranfield Üniversitesi'nde havacılık ve çevre alanında doçent olan Guy Gratton, uçakların türbülansın yol açabileceği en kötü durumlara karşı dayanıklı olacak şekilde tasarlandığını söylüyor.

Türbülansın bir uçağı yok etmesinin "pek olası olmadığını" belirtiyor.

Ancak sarsıntıyı önlemek için pilotlar türbülanstan kaçınmaya ya da yavaş bir şekilde dönmeye çalışırlar ve emniyet kemeri ikazı yaparlar.

Yol açabileceği şiddetli hareket nedeniyle insanlar için tehlikeli olabilir, emniyet kemeri takmayan birini kabin içinde fırlatabilir.

Havacılık uzmanları, şiddetli türbülanstan kaynaklanan yaralanmaların, gerçekleştirilen milyonlarca uçuş bağlamında "nispeten nadir" olduğunu belirtiyor.

Pilotlar türbülansa karşı ne yapar?

Pilotlar uçmadan önce meteorolojik verileri de içeren özel hava tahminleri alırlar.

Rotalarını planlarken bu bilgileri incelerler.

Bu şekilde örneğin izole gök gürültülü fırtınalardan kaçınabilirler. Ancak "açık hava" türbülansından kaçınmak daha zordur.

Aynı rotalarda kısa bir süre önce geçiş yapan diğer uçaklar da türbülans bildiriminde bulunabilir.

Pilotlar bu alanlardan kaçınmaya çalışır ya da etkisini azaltmak için uçağı yavaşlatır.

Mürettebat ayrıca türbülansa nasıl müdahale edecekleri konusunda da eğitilmiştir.

Yolcular güvenlik için ne yapabilir?

Yolcuların türbülansta zarar görmemesi için kemerlerini bağlamaları ve dışarıda ağır nesneler bulundurmamaları tavsiye edilir.

Pilotlar, türbülansın öngörülemez olması nedeniyle yolculara her zaman kemerlerini bağlamalarını tavsiye eder.