İkinci el araç satışı sil baştan yenilendi
Otomotiv satışlarına yeni düzenleme geldi. Ticaret Bakanlığı’nın yönetmeliğine göre, ikinci el motorlu kara taşıtı satışlarında Güvenli Ödeme Sistemi’nin herkes tarafından kullanılması zorunlu hale getirildi. Yetki belgesi olmayanlar araç satışı için ilan veremeyecek. Kaporası alınan taşıt siparişleri de düzenleme altına alındı.
Dünya Gazetesi | Abone olVolkan DEMİRKUŞAK
Otomotiv satışlarına yeni düzenleme getirildi. Ticaret Bakanlığınca hazırlanan yönetmelikle ikinci el motorlu kara taşıtı satışlarında Güvenli Ödeme Sistemi’nin herkes tarafından kullanılması zorunlu hale getirildi.
Bakanlık tarafından hazırlanan “Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik”, Resmi Gazete’de yayımlandı. Yönetmeliğin kamuoyu beklentilerinin karşılanması, motorlu kara taşıtı ticaretiyle iştigal edenlerin ve tüketici mağduriyetlerinin önlenmesi amacıyla hazırlandığı belirtildi.
Yönetmelikle ikinci el motorlu kara taşıtı ticaretini düzenleyen yönetmeliğin kapsamının genişletildiği belirtilen açıklamada, “Bu kapsamda, ikinci el motorlu kara taşıtı ticaretine ilişkin önemli değişiklikler yapılırken sıfır taşıt ticaretinde distribütör ve yetkili satıcıların yükümlülükleri düzenlendi. Ayrıca, elektronik ortamda gerçekleştirilen taşıt ihaleleri ile taşıt ön değerlemesine yönelik ilke ve kurallar da belirlendi” ifadelerine yer verildi.
“Dolandırıcılığın önüne geçilmesi hedeflendi”
Vatandaşların taşıt alım satımında karşılaşabileceği dolandırıcılık faaliyetlerinin önüne geçilmesinin hedeflendiğine işaret edilen açıklama, şöyle devam etti: “Sahte para kullanılması ihtimali, nakit ödeme zorluğu ve satış bedelinin ödenmemesi riskinin ortadan kaldırılması amacıyla, ikinci el motorlu kara taşıtı satışlarında Güvenli Ödeme Sistemi’nin herkes tarafından kullanılması zorunlu hale getirildi.”
Kısmi ödeme alınan siparişlerde alıcı mağduriyetlerini önlemek amacıyla sipariş formu düzenleme zorunluluğu getirildiği belirtilerek, “Yetkili satıcı, bu formu düzenlemeden alıcıdan herhangi bir ödeme talep edemeyecek, kaporası alınan taşıtı 45 gün içinde alıcıya teslim edecek ve taşıt teslimine 7 gün kalıncaya kadar satış fiyatının yüzde 10’undan fazla kapora alamayacak. Ayrıca alıcı, sipariş formunun düzenlendiği tarihten itibaren 14 gün içinde siparişini herhangi bir cezai şarta maruz kalmadan iptal edebilecek” denildi.
Distribütör ve yetkili satıcılara yeni kurallar getirildi
Motorlu kara taşıtı tedarik zincirinde adil rekabet ortamının sağlanması ve haksız ticari uygulamaların engellenmesi amacıyla distribütör ve yetkili satıcılara yönelik kural ve yükümlülüklerin getirildiğine yer verilen açıklamada, “Distribütörlerin haksız ticari uygulama olarak kabul edilecek faaliyetleri tanımlanarak yetkili satıcılarla ilişkilerinde uymaları gereken kurallar belirlendi.
Buna göre, fatura tarihinden sonra distribütörler taşıt fiyatında artış yapamayacak ve taşıtı 15 gün içinde yetkili satıcıya teslim edecek. Yetkili satıcılar ise alıcı tarafından ÖTV ve KDV’si ödenen taşıtın fiyatını artıramayacak ve taşıtı 15 gün içinde alıcıya teslim etmekle yükümlü olacak” ifadesi kullanıldı.
Açıklamada, şunlar kaydedildi: “İkinci el motorlu kara taşıtı ticareti yetki belgesi temininde yaşanan sıkıntıları gidermek ve işletmelerin yetki belgesiz faaliyet göstermelerinin önüne geçmek amacıyla, iş yeri açma ve çalışma ruhsatına sahip olma şartı yetki belgesi şartlarından çıkarıldı. Böylece diğer tüm şartları taşımalarına rağmen ruhsat şartı nedeniyle yetki belgesi alamayan işletmelerin yaşadığı mağduriyet ortadan kaldırıldı. Bununla birlikte, ikinci el motorlu kara taşıtı ticaretiyle iştigal eden işletmelerin ruhsat mevzuatı kapsamında iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alma yükümlülükleri devam etmektedir.”
Lise mezuniyeti şartı 1 Mart 2025’ten sonraya kaldı
Açıklamada; yetki belgesi şartları arasındaki lise mezuniyeti şartının korunduğu belirtilerek, “Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla vergi ya da meslek odası kaydı bulunan işletmeler için 1 Mart 2025'e kadar yapılan yetki belgesi başvurularında lise mezuniyet şartının aranmamasına yönelik düzenleme yapıldı. Böylece sektörün en önemli taleplerinden biri daha Ticaret Bakanlığınca karşılanmış oldu” şeklinde kaydedildi.
İhale şartlarının ve satışa sunulan taşıtlara ilişkin detaylı bilgilerin ihale platformunda ilan edilmesi, ihale fiyatının adil rekabet kurallarına uygun olarak belirlenmesi, ihale platformu işleticisinin ve satıcının doğrudan veya dolaylı olarak ihaleye katılamaması gibi asgari kurallar belirlendiği bildirildi.
İnternette fiyat teklif farkı %5’i geçmeyecek
Ticaret Bakanlığı açıklamasına göre, internet üzerinden yapılan taşıt ön değerlendirmesinde uyulması gereken kuralların belirlendi. Açıklamada, şunlar kaydedildi: "Taşıtını satmak isteyen vatandaşlarımızı yanıltacak fiyat tekliflerinin önüne geçmek ve ön değerleme yapan işletmeler arasında rekabeti bozucu uygulamaları engellemek amacıyla, elektronik ortamda yapılan ön değerlemelerde taşıt sahibine sunulan ilk fiyat teklifi ile nihai teklif arasındaki farkın yüzde 5’ten fazla olmaması, verilen teklifin asgari 24 saat geçerli olması ve fiziksel incelemesi yapılan taşıta aynı gün içinde nihai teklif verilmesine yönelik düzenleme yapıldı.”
Yönetmeliğin yetkili satıcıların yükümlülükleri, sipariş usulü satışları ile ihale platformu ve ön değerlemeye ilişkin yükümlülükleri 1 Ocak 2025’te yürürlüğe girecek. Değişiklikler, gerçek veya tüzel kişiler bakımından bir ay sonra yürürlükte olacak.
“Sektörü şeffaflaştıracak”
VavaCars Ticari Grup Başkanı Serdıl Gözelekli, taslaktan haberdar olduklarını belirterek, “Bu konudaki çalışmaların birkaç aydır sürdüğünü biliyorduk. Bir takım detaylarına hâkimdik. Dolayısıyla bizim için sürpriz olmadı. Genel olarak 2. el otomotiv sektöründeki birçok iş kolunu şeffaflaştıracak, düzenleyecek kararlar alındığını düşüyoruz. O yüzden de desteklediğimizi söyleyebiliriz” ifadelerini kullandı.
“Otomotiv ticaretine ince ayar yapıldı”
Aşin Otomobil Genel Müdürü Okan Erdem, yeni yönetmelikle birlikte otomotivdeki ticaret unsurlarına ince ayarlar yapılarak daha güvenli ve daha kurumsal bir yapının alt yapısı hazırlandığını belirtti. Erden, “Hayata geçirilen yeni bir uygulama ile elektronik ortamda yapılan ön teklif ile nihai teklif arasında maksimum yüzde 5 fark kuralı ve nihai teklifin 24 saat geçerli olması, tüketicilerin araç satış süreçlerinde yaşayacağı kayıpları minimuma indirecektir.
Örneğin kısmi ödeme alınan araç siparişinde alıcı mağduriyetlerini önlemek amacıyla sipariş formu düzenleme zorunluluğu getirildi. Form düzenlenmeden ödeme talep edilmeyecek ve kapora alındıysa 45 gün içinde aracın teslim edilmesi zorunluluğu var. Sipariş formundan itibaren 14 gün içinde tüketiciler artık satışı da herhangi bir cezai şarta maruz kalmadan iptal edebiliyor. Tüketicilerimizin buna dikkat etmesini tavsiye diyoruz” dedi.
“Etkisi denetimin başarısına bağlı olacak”
Cardata CEO’su Hüsamettin Yalçın, yeni yönetmelik ile ilgili ‘tüketici korumasının artırılması’, ‘işletmeler için esneklik ve kolaylık’ ile ‘garanti düzenlemeleri’ başlıklarında artıların söz konusu olduğuna dikkat çekti. Öte yandan düzenlemede yetersizlik, denetim sorunları, piyasa dinamiklerine müdahale ve uyum sürecindeki zorlukların da eksi yönler olarak düşünülmesi gerektiğine işaret eden Yalçın, “Yeni yönetmelik değişiklikleri, genel olarak piyasada daha şeffaf ve güvenli bir ortam yaratma amacı taşıyor.
Ancak, iş yeri açma ve çalışma ruhsatı gibi bazı düzenlemelerin kaldırılması ve piyasa dinamiklerine yapılan müdahaleler, uzun vadede sektörde karmaşaya ve dengesizliklere yol açabilir. Bu düzenlemelerin olumlu veya olumsuz etkilerinin netleşmesi, denetim mekanizmalarının başarısına bağlı olacaktır” dedi.
5 önemli madde
-Taşıt alım satımında güvenli ödeme sisteminin kullanımı herkes için zorunlu hale getirildi.
-Kaporası alınan taşıt siparişleri düzenleme altına alındı.
-Sıfır taşıt ticareti yönetmelik kapsamına alındı
-İş yeri açma ve çalışma ruhsatı, yetki belgesi şartları arasından çıkarıldı.
-Lise mezuniyeti şartına 1 Mart 2025 tarihine kadar esneklik getirildi
Sistem nasıl çalışacak?
Sistemi kullanım zorunluluğu vatandaşlar için 27 Eylül’de yürürlüğe girecek.
Taşıt satışlarında, taşıt satış bedelinin tamamının ya da bir kısmının nakit, havale veya EFT gibi yöntemlerle ödenmesi durumunda satış bedeli ile taşıt mülkiyetinin eş anlı el değiştirmesini sağlayan sistemde, para transferinin “aracı kuruluş” olarak faaliyet gösterecek olan bankalar, elektronik para kuruluşları ve ödeme kuruluşları tarafından yapılması gerekiyor.
Bu kapsamda, satış için notere gidildiğinde öncelikle satışa engel bir durum olup olmadığı sorgulanacak.
Satışa engeli olmayan taşıt için Güvenli Ödeme Sistemi kaydı bulunup bulunmadığı kontrol edilecek. Sistem kaydı varsa para aktarımının gerçekleşip gerçekleşmediği kontrol edilecek.
Para aktarımı yapılmadıysa tescil gerçekleşmeden önce para aktarımının gerçekleşmesi beklenecek. Para aktarımı doğrulandığında para hesapta bloke edilecek ve satış sözleşmesi tamamlanacak. Para aktarımı ile eş anlı olarak taşıt tescili yapılacak. Para aktarımı doğrulanamaz ise satış işlemi kesilecek.