Türkiye yılın ilk dokuz ayında yaklaşık 31 milyar dolar cari açık verdi. Bu dönemde turizmden elde edilen gelir ise 23 milyar dolar oldu. Çok basit bir hesap yapar ve düz mantık yürütürsek, hiç turizm gelirimiz olmasaydı, cari açığımız 54 milyar düzeyinde oluşacaktı. Sıfır turizm geliri söz konusu olmaz tabii ki ama, 23 milyar değil de bunun yarısı kadar gelir elde etsek, açığımız bu sefer de 42-43 milyarı bulacaktı.
Son dönemde petrol fiyatları hızla gerilemeye başlayınca bazı siyasetçilerin ayakları adeta yerden kesildi. 2015'te cari açık probleminin kalmayacağı söylenmeye, cari açık sanki tümüyle sıfırlanacakmış gibi konuşmalar yapılmaya başlandı. Bu görüşün doğru olması için bizim cari açığımızın neredeyse tümünün petrolden kaynaklanması gerekir, ki öyle değil. Bu bir görüştür; katılırsınız, katılmazsınız.
Aslında daha dramatik olanı, geliri azalanın, harcamasını da azaltacağı gerçeğinin göz ardı ediliyor olması. Geliri azalan ülke ya ithalatını azaltır ya sizin sattığınız ürünlerin fiyatında indirime gitmenizi ister ya da lüks sayılabilecek harcamalarını kısar. Kısıntıya gidilecek harcamaların başında da turizm gelir.
Türkiye'ye en fazla turist gönderen ülkeler arasında Rusya ikinci sırada. Ama Antalya yöresinde Ruslar ilk sıraya oturmuş durumda. Yani Rusya petrol fiyatlarındaki düşüşten dolayı belirgin bir kayba uğrayacak. Rus halkının da öncelikle turizm harcamasını kısması beklenir. Böyle bir risk var; ama biz bunu hiç gündemimize almadan petrol fiyatları düşüyor, diye cari açığın sıfırlanacağını umacağız. Ya turizm gelirlerinde yaşanması muhtemel düşüş ne olacak? Kaldı ki, bizim için turizm gelirinin yerinde sayması bile gerçek anlamda düşüş sayılır.
Sektör temsilcileri kaygılı
Ekin Grubu'nun Akdeniz Turistik Otelciler ve İşletmeciler Birliği (AKTOB) adına yayına hazırladığı Resort Dergisi, bu yıl Uluslararası Resort Turizm Kongresi'nin 4'üncüsünü düzenledi. Antalya'da sektör temsilcilerinin yoğun katılımıyla gerçekleştirilen kongrede gözler hükümetten de birilerini aradı. Öyle ya, "Petrol fiyatları düşecek, Türkiye cari açık problemini büyük ölçüde halledecek" diyenler, cari açığın bu düzeyde kalmasını sağlayan en önemli döviz geliri kalemi olan turizmi önemsemiyor olamazlardı. Yoksa, "Turizm nasıl olsa kendi ayakları üstünde durabiliyor, yardıma ihtiyacı yok" diye mi düşünmüşlerdi, kim bilir...
Kongrede elektronik oylama yoluyla sektör temsilcilerinin bu yıla ilişkin görüşleri ve daha da önemlisi gelecek yıla ilişkin beklentileri belirlenmeye çalışıldı. Doğrusu, ortaya pek de parlak bir tablo çıktığı söylenemez. Özellikle, petrol fiyatlarındaki düşüşün Türkiye'nin işine ne kadar yarayacağını söyleyenlerin, Rusya'daki gelir kaybı yüzünden yaşanabilecek olumsuzluklardan haberdar olmasında, bu konudaki görüşleri bire bir dinlemesinde yarar vardı. Kongrede eski Kültür ve Turizm Bakanı Bahattin Yücel'in sorularını yanıtlayan Rusya ve BDT pazarının en önemli şirketlerinden Coral Travel'ın Genel Müdürü Coşkun Yurt, bu pazarlarda yaşanabilecek sıkıntılara dikkat çekti.
Elektronik oylamayla elde edilen sonuçlara göre, sektör temsilcilerinin yüzde 49'u, 2014'ün beklediği gibi geçtiğini, yüzde 19'u beklentisinin gerisinde kaldığını, yüzde 32'si ise 2013'ü bile aradığını söyledi.
Geliyoruz 2015'e... 2014'ten daha iyi olacak diyenlerin oranı yalnızca yüzde 8 düzeyinde. Yüzde 47 zor bir yıl olacak diyor, yüzde 24 2014 gibi yanıtını veriyor, yüzde 20 ise 2014'ten bile kötü bir dönem bekliyor.
Peki 2015 için en önemli risk ne? Bu sorunun dört yanıtı var; ama öncelikle iç ve dış diye bölünce görüyoruz ki, risklerde yüzde 97 ile dış etkenler ön planda. Sektör temsilcileri, 2015 için en önemli risk olarak yüzde 49 ile bölgedeki siyasi gelişmeleri, yüzde 41 ile Rusya'daki ekonomik gelişmeleri, yüzde 7 ile de Avrupa'daki durumu sayıyor. Seçim yılı olmasının risk yaratacağını söyleyenlerin oranı ise yüzde 3 düzeyinde kalıyor.