Cumartesi günü Suluova'da kanaat önderleri ile üç saat süren bir toplantıya katıldım. Suluova'nın üstün yönlerini, zayıf yanlarını, merkezi ve yerel yönetimden beklentilerini, yöre insanın sorumluluklarını, iş yapma tarzlarını gözden geçirmenin gerekleri vb. konularda "ortak aklın" ne söylediğini saptamaya çalıştık.
Toplantı sonunda bir "ortak akıl bildirisi" yayınlandı. Bir düzineyi aşan maddeyi içeren ortak akıl bildirisinin hepsini burada yansıtmamız mümkün değil. Önemli bulduğumuz birkaç saptamayı özetleyelim:
1. Ülkenin her yerinde olduğu gibi Suluova'da da insanlar seslerinin Başbakan'a duyurulmasını istiyor; yerel seçilmişlere, atanmışlara ve siyasi vekillere, hatta bakanlara anlatılanlarla "sonuç alınamadığı" kanısı güçlü bir biçimde vurgulanıyor. Bu eğilimin yönetim ilkeleri açısından tartışılması ayrı bir konu ama, yaygın algının bilinmesi, üzerinde düşünülmesi gerekiyor. Sorunların çözümünde sistemin işleyişinden çok, ülke başbakanının sahiplenmesine odaklı bir arayış var. Bu anlayış üzerinde alabildiğine tartışarak, bir zihni netliğe ulaşmalıyız. Bu eğilimi ülke başbakanına birinin anlatması, kısa, orta ve uzun dönemli etkilerini analiz etmesinin çok önemli olduğunu düşünüyoruz.
2. Akdağ'ın eteklerinde, ortasından Tersakan çayının geçtiği Suluova'da "su kesintilerinin" insanları bıktırdığını öğrenmek, bizi gerçekten şaşırttı. Bu çağda, teknik olanakların bu denli geliştiği, şeker fabrikası bulunan, verimli ovası vb çevre zenginliğine sahip olan, Suluova'da "susuzluğu" nasıl açıklayabiliriz? Bizim bildiğimiz sözcükler böyle bir sorunu anlatmaya yetmez. Sıkıntının takdirini sizlere bırakıyorum.
3. Suluova'da şeker fabrikasının etkisi ile hayvancılık, özellikle besicilik deneyim ve birikimi var. Besi hayvanı arzının güven altına alınması için, süt üretimini sistemli ve uzun soluklu desteklenmesi isteniyor. Süt fiyatlarında istikrar sağlanmasının, et üretimini de artıracağı üzerinde özenle duruluyor… Yaklaşık 40 bin hayvanın beslendiği ilçede, "Canlı Hayvan Borsası"nın ivedilikle hayata taşınması talep ediliyor.
4. Suluova kanaat önderleri, yörenin iklimini, coğrafi konumunu, limana yakınlığını, sulama olanaklarını, verimli topraklarını, geleneksel et hayvanı besleme birikimini önemli üstünlüğü sayıyor. Bu önemli birikimine karşın, hayvan ırkı ıslahı, hayvan sağlığı, yem maliyetlerinin yüksekliği, tarımsal kredilerde karlılık ve yeterliliğin olmamasını, atıkların disiplin altına alınamamasını, hayvan gübresinin bio-enerjiye dönüştürülmemesini, işbirliği ve ortak çalışma geleneğinin oluşmamasını da eksikleri arasında sayıyor.
5. Yerleşim alanı içindeki besleme ahırlarının yarattığı kirlilik ve çevre sorunlarının ortadan kaldırılması, kentte sosyal yaşamın zenginleştirilmesi ve kalitesinin artırılması için yerleşim yeri dışında, hastalıkları da kontrol altına alabilecek bir örgütlü mekan planlaması ihtiyacı da ortak aklın çıkardığı öncelikli sorunlar arasında yerini alıyor.
6. Suluova'nın imar planının olmaması, yerleşim yerlerinin gelişigüzel yayılması da kanaat önderlerinin endişe duydukları bir başka gelişme.
7. Kadastro sisteminin eskimiş olması, tapu sorunlarının arazi toplulaştırmasını engellemesi, DSİ'nini basınçlı sulama sistemi ile arazi toplulaştırmasının bir bütünlük içinde planlanmamasının yarattığı gecikme ve işlevsizlik ilçenin önemli sorunları arasında yerini ve önemini koruyor.
8. OSB'ye bir büyük tesisin kurulması, Şeker Fabrikası'nın işlevsel hale gelmesi, Et Balık Kurumu'nun düzenleyici rolünü yerine getirmesinin 230 bin dönümü bulan verimli arazilere hayat kazandıracağı düşünülüyor.
9. Suluova'nın sorunlarına sahip çıkacak "yerel liderliği" önleyen kıskançlığın, arkadan vurmanın ve omuz vermeme kültürünün mutlaka aşılması gerektiği konusunda çok ciddi bir ortak aklın oluştuğu gözleniyor.
10. Bir yağ fabrikasının kurulması, soğuk hava depoları gibi altyapıların tam kapasite çalışması, hayvan dışkılarını ve diğer atıkları değerlendirecek tesislerin kurulması için yatırımcılara çağrı yapılıyor…
Kelkit Oluğu'nun, bütün Doğu Karadeniz'in, Sivas, Yozgat, Çorum'un ve Amasya'nın kolay ulaştığı, gelip geçtiği Suluova'da insanlar daha sağlıklı bir gelecek yaratmak istiyor. Ellerinin menzili altındaki kaynakları iyi değerlendirmek, dışardan da kaynak çekmenin yol ve yordamını arıyor… Ülkenin her yerinde olduğu gibi, Suluova insanı da güvenli bir gelecek yaratmanın düşünü kuruyor… Umuyoruz ki seslerini duyanlar olur; duyarlılık gösterir ve su sorunundan başlayarak sorunlar çözülür….